[West-Sahara] EU kan Trumps deal met Marokko niet negeren

Frank Willems fwillems op antenna.nl
Vr Dec 18 14:26:48 CET 2020


Een artikel van Harry van Bommel dat op de website van Joop is
gepubliceerd. Link :
https://joop.bnnvara.nl/opinies/eu-kan-trumps-deal-met-marokko-niet-negeren



EU kan Trumps deal met Marokko niet negeren

President Trump trekt bij zijn vertrek uit het Witte Huis de aandacht
met opmerkelijke besluiten. Hij laat met spoed nog even de federaal
opgelegde doodstraf uitvoeren en erkent de Marokkaanse soevereiniteit
over de Westelijke Sahara. Dat laatste is een zeldzame vorm van
koehandel die de EU niet zomaar kan negeren.

President Trump heeft Marokko overgehaald om IsraŽl te erkennen. Dat is
een stap die toe te juichen is. In ruil daarvoor krijgt Marokko 3
miljard dollar aan investeringen en zal de VS de Marokkaanse
soevereiniteit over de Westelijke Sahara erkennen. President Trump
kondigde op 10 december op Twitter de deal aan met een verwijzing naar
de erkenning van de VS door Marokko in het jaar 1777. Om die reden zou
het ‘passend’ zijn dat de VS de soevereiniteit van Marokko over de
Westelijke Sahara zou erkennen. Dat is om twee redenen buitengewoon
opmerkelijk.

Ten eerste is het zeer ongebruikelijk dat een president die demissionair
is, overgaat tot vergaande politieke beslissingen als een dergelijke
erkenning. Ten tweede staat dit besluit haaks op de steun die de VS
recent gaf aan de inzet van de VN om te komen tot een referendum over de
Westelijke Sahara. Op 30 oktober jl. steunde de VS nog resolutie 2548 in
de VN-Veiligheidsraad om de VN-missie MINURSO die dat referendum moet
organiseren met een half jaar te verlengen. Die resolutie is aangenomen
met de onthoudingen van Rusland en Zuid-Afrika.

De Amerikaanse steun aan Marokko komt ook ter plaatse op een bijzonder
ongelukkig moment. Bijna 30 jaar was er een wapenstilstand tussen
Marokko en Polisario, de organisatie die de inwoners van de Westelijke
Sahara vertegenwoordigt. Die wapenstilstand is recent door Marokkaans
militair optreden verstoord. De VN wil met steun van de VS en de EU al
drie decennia een referendum over de toekomst van de Westelijke Sahara,
maar de kans daarop slinkt door dit optreden met de dag. Omdat de EU, en
ook Nederland, door handel en import zijn betrokken bij dit conflict
moeten we nu niet wegkijken.

Marokko greep op 13 november militair in om de blokkade van de
handelsroute bij Guerguerat in de bezette Westelijke Sahara naar
MauritaniŽ te ontzetten. Marokko beschouwt de Westelijke Sahara als haar
grondgebied en de Sahrawi’s, de inwoners van de Westelijke Sahara,
accepteren het niet dat Marokko grondstoffen en producten uit de
Westelijke Sahara ontvreemdt en wereldwijd verkoopt als ‘made in
Morocco.’ Deze handel is in strijd met de Conventie van Genève waarin
bezettende mogendheden wordt verboden om grondstoffen uit bezet gebied
te exploiteren. Over de internationaalrechtelijke status van de
Westelijke Sahara bestaat geen onzekerheid. Al in 1975 bepaalde de VN
dat de Westelijke Sahara een niet-zelfbesturend gebied is en dat er een
referendum over de status moet komen. Het Internationaal Gerechtshof
stelde dat Marokko geen soevereiniteit over het gebied had en het
bevestigde de noodzaak van een referendum.

Na het vertrek van kolonisator Spanje in 1975 volgde er een Marokkaanse
bezetting en een gewapende strijd tussen Polisario. Het staakt-het-vuren
tussen beide partijen hield stand sinds 1991 en Polisario heeft een
derde deel van het gebied in handen terwijl Marokko het overige deel
beheerst. Tussen de strijdende partijen ligt een zandwal van 2700
kilometer. De VN ziet sinds 1991 toe op naleving van het bestand. In het
bezette deel staan mensenrechten ter discussie alsmede de exploitatie
van onder meer fosfaat, tomaten en vis. Die producten worden ook
verhandeld met Europese landen en liggen in Nederlandse supermarkten.

Vorig jaar kwamen er in de Rotterdamse haven verscheidene
scheepsladingen visolie rechtstreeks uit de Westelijke Sahara aan. Met
die handel financiert Marokko de bezetting van de Westelijke Sahara
gebruikmakend van Nederlandse fiscale steun. Die handel wordt via
EU-verdragen gezien als handel met een land (Marokko) dat een
bevoorrechte positie heeft en niet geldt als een land buiten de EU of
dat verdrag.

Dat de Sahrawi’s zichzelf moeten kunnen uitspreken over de toekomst van
de Westelijke Sahara is evident. Het internationaal recht stelt de
Sahrawi’s in het gelijk. Marokko weigert echter mee te werken aan een
referendum als ook de optie onafhankelijkheid op tafel ligt. Volgens de
VN is een oplossing voor het conflict urgenter dan ooit omdat de
instabiliteit van de regio toeneemt, net als de kans op terrorisme
richting de EU. Hier dringt zicht een vergelijking op met buurland Mali
dat eveneens gedeeltelijk een vrijhaven is voor terroristen. Bemoeienis
met het conflict tussen Marokko en de Westelijke Sahara is dus niet
alleen een EU-belang, maar zeker ook een Nederlandse zaak.

 (Harry van Bommel was van 1998 tot 2017 Tweede Kamerlid en lid van de
Parlementaire Assemblee van de OVSE en de NAVO)



Meer informatie over de West-Sahara maillijst